پاسخ کوتاه

اگر بخواهیم خیلی ساده توضیح دهیم، DNS (Domain Name System) سیستمی است که نام دامنه‌هایی مانند google.com را به آدرس IP قابل فهم برای کامپیوترها تبدیل می‌کند. به لطف DNS لازم نیست آدرس‌های عددی طولانی را حفظ کنید و تنها با وارد کردن نام یک وب‌سایت، مرورگر می‌تواند آن را پیدا کرده و نمایش دهد.

مقدمه

تقریباً همه ما هر روز ده‌ها بار وارد وب‌سایت‌های مختلف می‌شویم. کافی است نام سایتی مانند google.com یا baloot.info را در مرورگر وارد کنیم تا تنها در چند ثانیه صفحه موردنظر باز شود. اما آیا تا به حال فکر کرده‌اید اینترنت از کجا متوجه می‌شود این نام باید شما را به کدام سرور هدایت کند؟

واقعیت این است که کامپیوترها و سرورها نام دامنه را متوجه نمی‌شوند و برای برقراری ارتباط از آدرس‌های IP استفاده می‌کنند؛ یعنی مجموعه‌ای از اعداد که به هر دستگاه یا سرور اختصاص داده شده است. حفظ کردن این آدرس‌ها برای کاربران تقریباً غیرممکن است، به همین دلیل سیستمی به نام DNS به وجود آمده است.

DNS مانند یک دفترچه راهنمای بزرگ عمل می‌کند و نام وب‌سایت‌ها را به آدرس IP آن‌ها تبدیل می‌کند تا ارتباط میان شما و مقصد موردنظر برقرار شود. بدون وجود این سیستم، برای ورود به هر سایت باید آدرس IP آن را به خاطر می‌سپردید.

در ادامه این مقاله به زبان ساده بررسی می‌کنیم DNS چیست، چگونه کار می‌کند، چه اجزایی دارد، آیا تغییر DNS باعث افزایش سرعت اینترنت می‌شود و بهترین DNSهای عمومی کدام هستند.

DNS چیست؟

DNS مخفف عبارت Domain Name System یا سیستم نام دامنه است. وظیفه اصلی این سیستم، تبدیل نام دامنه‌های قابل فهم برای انسان به آدرس‌های IP قابل فهم برای کامپیوترها است.

برای مثال، زمانی که در مرورگر خود آدرس baloot.info را وارد می‌کنید، کامپیوتر شما نمی‌تواند مستقیماً این نام را پردازش کند. ابتدا از DNS می‌پرسد که این دامنه به کدام آدرس IP تعلق دارد. پس از دریافت پاسخ، مرورگر به همان سرور متصل شده و محتوای سایت را نمایش می‌دهد.

به همین دلیل معمولاً از DNS با عنوان دفترچه تلفن اینترنت نیز یاد می‌شود. همان‌طور که در دفترچه تلفن با جستجوی نام یک شخص، شماره تلفن او را پیدا می‌کنید، DNS نیز با دریافت نام یک وب‌سایت، آدرس IP مربوط به آن را پیدا می‌کند.

وجود DNS باعث شده استفاده از اینترنت بسیار ساده‌تر شود. تصور کنید اگر برای ورود به هر سایت مجبور بودید رشته‌ای از اعداد مانند 142.250.190.78 را به خاطر بسپارید، استفاده روزمره از اینترنت تا چه اندازه دشوار می‌شد.

DNS چگونه کار می‌کند؟ (با یک مثال ساده)

برای درک بهتر نحوه عملکرد DNS، فرض کنید می‌خواهید به خانه یکی از دوستانتان بروید. شما فقط نام او را می‌دانید، اما آدرس دقیق خانه‌اش را نه. بنابراین ابتدا از دفترچه مخاطبان یا نقشه کمک می‌گیرید تا آدرس را پیدا کنید و سپس به مقصد می‌روید.

DNS نیز دقیقاً همین کار را در اینترنت انجام می‌دهد.

برای مثال زمانی که آدرس www.google.com را در مرورگر وارد می‌کنید، مراحل زیر تنها در چند هزارم ثانیه انجام می‌شود:

1. شما نام وب‌سایت را در مرورگر وارد می‌کنید.
2. مرورگر از DNS می‌پرسد آدرس IP این سایت چیست.
3. اگر پاسخ قبلاً ذخیره شده باشد، همان لحظه استفاده می‌شود.
4. در غیر این صورت، درخواست به سرورهای DNS ارسال می‌شود تا IP دامنه پیدا شود.
5. پس از پیدا شدن IP، مرورگر به سرور سایت متصل شده و صفحه موردنظر را نمایش می‌دهد.

به زبان ساده، DNS نقش مترجم را بین انسان و کامپیوتر ایفا می‌کند. انسان‌ها نام دامنه را به خاطر می‌سپارند، اما کامپیوترها فقط با آدرس IP ارتباط برقرار می‌کنند.

به همین دلیل، هر بار که وارد یک وب‌سایت می‌شوید، معمولاً قبل از برقراری ارتباط با سرور، یک درخواست DNS در پس‌زمینه انجام می‌شود؛ هرچند این فرآیند آن‌قدر سریع است که متوجه آن نمی‌شوید.

اجزای اصلی DNS

برای اینکه DNS بتواند در مدت زمان بسیار کوتاهی آدرس یک وب‌سایت را پیدا کند، چند بخش مختلف با یکدیگر همکاری می‌کنند.

۱. DNS Resolver

Resolver اولین بخشی است که درخواست شما را دریافت می‌کند. معمولاً این سرویس توسط شرکت ارائه‌دهنده اینترنت (ISP) یا سرویس‌های عمومی مانند Google DNS و Cloudflare DNS ارائه می‌شود.

وظیفه Resolver این است که اگر پاسخ را از قبل داشته باشد، همان را برگرداند و در غیر این صورت، آن را از سایر سرورهای DNS پیدا کند.

۲. DNS Cache

Cache به معنی حافظه موقت است.

اگر چند دقیقه قبل وارد یک وب‌سایت شده باشید، احتمال زیادی وجود دارد که آدرس IP آن هنوز در Cache ذخیره شده باشد. در این حالت دیگر نیازی نیست دوباره کل فرآیند جستجو انجام شود و سایت سریع‌تر باز می‌شود.

به همین دلیل، گاهی پس از تغییر DNS یا انتقال یک سایت به سرور جدید، ممکن است مدتی طول بکشد تا همه کاربران نسخه جدید را مشاهده کنند.

۳. Name Server

Name Server سروری است که اطلاعات مربوط به دامنه‌ها را نگهداری می‌کند.

زمانی که Resolver پاسخ را در حافظه خود نداشته باشد، از Name Serverها کمک می‌گیرد تا IP صحیح دامنه را پیدا کند.

در واقع Name Server مانند یک پایگاه داده بزرگ از اطلاعات دامنه‌های اینترنتی عمل می‌کند.

۴. Authoritative Name Server

این سرور، مرجع اصلی اطلاعات یک دامنه محسوب می‌شود.

اگر هیچ‌یک از سرورهای قبلی پاسخ را نداشته باشند، در نهایت درخواست به این سرور می‌رسد و آدرس IP نهایی از آن دریافت می‌شود.

به همین دلیل، اطلاعات موجود در Authoritative Name Server معتبرترین اطلاعات مربوط به هر دامنه هستند.

چرا DNS اهمیت دارد؟

شاید در نگاه اول DNS فقط سیستمی برای تبدیل نام سایت‌ها به IP باشد، اما در عمل یکی از مهم‌ترین بخش‌های اینترنت محسوب می‌شود.

مهم‌ترین دلایل اهمیت DNS عبارت‌اند از:

1. 1. استفاده از اینترنت را بسیار ساده‌تر می‌کند و دیگر نیازی به حفظ کردن آدرس‌های IP نیست.
   2. باعث می‌شود وب‌سایت‌ها سریع‌تر پیدا شوند.
   3. با استفاده از حافظه Cache، زمان بارگذاری بسیاری از سایت‌ها کاهش پیدا می‌کند.
   4. بسیاری از قابلیت‌های امنیتی اینترنت نیز بر پایه DNS پیاده‌سازی می‌شوند.
   5. تقریباً تمام سرویس‌های آنلاین، از موتورهای جستجو گرفته تا شبکه‌های اجتماعی و فروشگاه‌های اینترنتی، برای برقراری ارتباط به DNS وابسته هستند.

آیا تغییر DNS سرعت اینترنت را افزایش می‌دهد؟

این یکی از رایج‌ترین سؤال‌هایی است که کاربران می‌پرسند.

پاسخ کوتاه این است: معمولاً خیر.

DNS فقط وظیفه پیدا کردن آدرس IP وب‌سایت را بر عهده دارد. پس از اینکه این آدرس پیدا شد، دانلود تصاویر، ویدئوها و سایر اطلاعات مستقیماً از سرور سایت انجام می‌شود.

بنابراین تغییر DNS سرعت واقعی اینترنت یا پهنای باند شما را افزایش نمی‌دهد.

اما در برخی شرایط ممکن است احساس کنید صفحات کمی سریع‌تر باز می‌شوند، زیرا:

1. 1. سرور DNS جدید سریع‌تر به درخواست‌ها پاسخ می‌دهد.
   2. تأخیر (Latency) کمتری دارد.
   3. Cache بهتری در اختیار کاربران قرار می‌دهد.
   4. پایداری بیشتری نسبت به DNS پیش‌فرض ارائه‌دهنده اینترنت دارد.

در نتیجه، تغییر DNS ممکن است زمان پیدا شدن آدرس سایت را کاهش دهد، اما باعث افزایش سرعت دانلود یا آپلود اینترنت نمی‌شود.

بهترین DNSهای عمومی

اگر قصد دارید از DNS عمومی استفاده کنید، گزینه‌های زیر از شناخته‌شده‌ترین سرویس‌ها هستند.

هرکدام از این سرویس‌ها ویژگی‌های متفاوتی مانند سرعت، امنیت یا فیلتر کردن بدافزارها دارند. با این حال، هیچ‌کدام تضمین نمی‌کنند که سرعت اینترنت شما چند برابر شود.

در میان این گزینه‌ها، Google Public DNS (8.8.8.8) محبوب‌ترین انتخاب بین کاربران ایرانی است.

تفاوت DNS و IP چیست؟

گاهی کاربران DNS و IP را با یکدیگر اشتباه می‌گیرند، در حالی که این دو مفهوم کاملاً متفاوت هستند.

برای مثال، زمانی که آدرس baloot.info را وارد می‌کنید، DNS ابتدا IP این دامنه را پیدا می‌کند و سپس مرورگر با استفاده از همان IP به سرور متصل می‌شود.

در سال‌های اخیر، یکی از رایج‌ترین توصیه‌هایی که در فضای اینترنت می‌بینیم، تغییر DNS برای افزایش سرعت اینترنت است. اما واقعیت این است که بسیاری از کاربران انتظار دارند با تغییر DNS، سرعت دانلود یا کیفیت اینترنتشان به‌طور چشمگیری بهتر شود؛ در حالی که چنین اتفاقی معمولاً رخ نمی‌دهد.

تجربه نشان می‌دهد اگر DNS پیش‌فرض ارائه‌دهنده اینترنت کیفیت مناسبی نداشته باشد، استفاده از سرویس‌هایی مانند Google Public DNS یا Cloudflare DNS می‌تواند باعث شود وب‌سایت‌ها کمی سریع‌تر پیدا شوند یا اتصال پایدارتری داشته باشید. اما نباید انتظار داشته باشید این کار سرعت واقعی اینترنت یا پهنای باند شما را افزایش دهد.

به نظر بلوط، اگر هدفتان فقط سریع‌تر باز شدن برخی وب‌سایت‌ها یا استفاده از یک DNS پایدارتر است، تغییر DNS ارزش امتحان کردن را دارد؛ اما اگر مشکل اصلی سرعت اینترنت است، بهتر است ابتدا عواملی مانند کیفیت شبکه، مودم، نوع اتصال و سرویس اینترنت خود را بررسی کنید.

جمع‌بندی

DNS یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های اینترنت است که وظیفه تبدیل نام دامنه‌ها به آدرس IP را بر عهده دارد. به کمک این سیستم، کاربران می‌توانند تنها با وارد کردن نام یک وب‌سایت، بدون حفظ کردن آدرس‌های عددی پیچیده، به مقصد موردنظر خود دسترسی پیدا کنند.

اگرچه تغییر DNS معمولاً سرعت واقعی اینترنت را افزایش نمی‌دهد، اما در برخی شرایط می‌تواند زمان پاسخ‌گویی اولیه، پایداری اتصال یا حتی امنیت مرور وب را بهبود دهد.

سوالات متداول

فهرست منابع 📚

1. ?Cloudflare Learning Center – What is DNS
2. Google Public DNS Documentation

«بلوط پیشنهاد می‌کند»

اگر این مقاله برایتان مفید بود، این مطالب را هم بخوانید:

1. آیا اینترنت 5G در ایران واقعاً فعال است؟
2. اینترنت فیبر نوری چیست و چگونه کار می‌کند؟
3. تفاوت اینترنت ثابت و اینترنت همراه: مزایا و محدودیت‌ها
4. مقایسه اینترنت فیبر نوری با ADSL و TD-LTE | کدام گزینه بهتر است؟
5. چگونه سرعت اینترنت را افزایش دهیم؟ ۱۸ روش کاربردی برای اینترنت خانگی و موبایل (۱۴۰۵)